Wanneer verkoop je een aandeel? Waarom zelfs profs dit fout doen
Bijna elke belegger heeft een koopverhaal, maar geen verkoopregel. Waarom stop loss en winst nemen bij een rond getal je geld kosten, en wat wel werkt.
Elke belegger kent het moment. Een positie staat flink hoger dan waar je instapte, je opent de app voor de derde keer die dag, en de vraag komt vanzelf: zal ik hem verkopen? Over waarom je ooit kocht heb je een compleet verhaal. Over waarom je zou verkopen heb je hooguit een gevoel. En precies daar gaat het mis, ook bij mensen die er honderden miljoenen voor beheren.
Waarom zelfs profs slechter verkopen dan het toeval
In december 2023 verscheen in The Journal of Finance het onderzoek Selling Fast and Buying Slow. De onderzoekers kregen toegang tot 783 professionele portefeuilles met gemiddeld 573 miljoen dollar erin, samen goed voor 4,4 miljoen transacties tussen 2000 en 2016. Geen amateurs dus, maar mensen met teams en modellen.
Bij het kopen lieten ze duidelijk vakmanschap zien. Hun aankopen waren aantoonbaar beter dan willekeur. Maar hun verkoopbeslissingen presteerden slechter dan wanneer ze blind een andere positie uit hun eigen portefeuille hadden verkocht. Niet slechter dan de markt, slechter dan een muntje opgooien binnen hun eigen mandje.
De verklaring is niet dat ze dom zijn. Het is aandacht. Bij kopen zoeken ze actief, vergelijken ze, bouwen ze een dossier op. Bij verkopen kijken ze naar wat toevallig in beeld springt, en dat zijn de uitersten. De beste en de slechtste posities werden ruim 50 procent vaker verkocht dan posities die er ergens middenin hingen. Eén uitzondering was veelzeggend: verkopen op dagen met kwartaalcijfers ging juist duidelijk beter. Precies de momenten waarop er nieuwe informatie op tafel lag in plaats van alleen een koers.
Kopen doe je met onderzoek, verkopen doe je met je onderbuik. Dat verschil kost geld, ook als je verder alles goed doet.
Nederlandse huishoudens deden hetzelfde met ASML
Je hoeft niet naar Amerikaanse data om dit patroon te zien. DNB meldde op 19 augustus 2026 dat Nederlandse huishoudens in het tweede kwartaal van 2026 per saldo voor 613 miljoen euro aan ASML-aandelen verkochten. In datzelfde kwartaal steeg de koers met ruim 50 procent. Hun ASML-bezit liep daardoor toch op tot 6 miljard euro, ondanks al die verkopen.
Breder was het beeld gelijk: huishoudens verkochten per saldo 3,4 miljard euro aan direct aangehouden aandelen, en hun aandelenbezit groeide alsnog naar 74,7 miljard euro. De markt deed het werk. De beleggers zaten in de weg.
Een winnaar wordt verkocht omdat hij is gestegen, niet omdat er iets aan het bedrijf veranderde.
Wat kosten die twee populaire vuistregels jou?
De meeste beleggers hebben wel iets van een regel. Meestal een van deze twee, en allebei zijn ze aan de koers gekoppeld in plaats van aan het bedrijf.
Een stop loss haalt je uit goede bedrijven op het slechtste moment. Stel, je hebt 25.000 euro in een aandeel en je verkoopt automatisch bij 15 procent verlies. Bij 21.250 euro lig je eruit. Nu herstelt het aandeel naar het oude niveau, iets wat bij een gezond bedrijf na een slecht kwartaal regelmatig gebeurt. Om van 21.250 weer op 25.000 te komen heb je 17,6 procent rendement nodig, en dat moet je dus ergens anders verdienen. Een stop loss beschermt tegen een bedrijf dat kapot gaat. Hij beschermt niet tegen ruis, hij maakt ruis juist duur.
Winst nemen bij een rond getal snijdt precies je beste positie af. Diezelfde 25.000 euro staat op 31.250 en je pakt je 25 procent winst, want dat voelt netjes. Als het aandeel daarna nog eens 50 procent stijgt, laat je 15.625 euro liggen. Ondertussen staan je verliezers er nog, want daar is geen rond getal om op af te rekenen. Zo bouw je systematisch een portefeuille van je slechtste ideeën.
Wat werkt dan wel?
Het antwoord is saai en ongemakkelijk: leg je verkoopcriterium vast voordat je koopt. Op het moment van kopen ben je nog neutraal. Je hebt geen papieren winst te verdedigen en geen verlies goed te praten.
Schrijf letterlijk op wat waar moet blijven. De marge boven een bepaald niveau. De omzetgroei positief. De schuld niet oplopend. De reden waarom je kocht nog geldig. En koppel je moment van kijken aan de kwartaalcijfers, niet aan de koers van vandaag, want dat is precies het moment waarop het bij de profs uit het onderzoek wel goed ging.
Verkoop als het bedrijf iets doet, niet als de koers iets doet. Een aandeel dat 20 procent daalt terwijl de cijfers beter worden is geen verkoopsignaal maar een korting. Een aandeel dat 20 procent stijgt terwijl de marge afbrokkelt is geen winnaar maar uitstel.
De les
Bijna iedereen die belegt heeft een koopproces en geen verkoopproces. Dat is geen karakterfout, het is de manier waarop aandacht werkt. Kopen is kiezen uit duizenden mogelijkheden en dat dwingt je tot onderzoek. Verkopen is kijken naar wat er al is, en dan wint wat het hardst schreeuwt: de grootste winnaar, het grootste verlies, de krantenkop van vanochtend.
Een verkoopregel is geen extra laag ingewikkeldheid. Het is de enige manier om de beslissing te nemen op een moment dat je nog helder bent, in plaats van op het moment dat je portefeuille rood of groen kleurt. Wie dat op voorhand vastlegt heeft geen ijzeren zenuwen nodig, alleen een blad papier. Wat het je kost als je die beslissing toch op je gevoel neemt, staat in ons stuk over de gedragskloof in je portefeuille.
Kopen kan iedereen. Verkopen is het echte werk. En het verschil tussen die twee zit niet in wat je weet, maar in wanneer je besluit.
Cijfers in, ruis eruit.
Veelgestelde vragen
Moet ik dan nooit een stop loss gebruiken?
Een stop loss heeft een functie als je met geleend geld werkt of in zeer speculatieve namen zit, want daar is het risico dat een positie naar nul gaat reëel. Voor een gespreide portefeuille van gezonde bedrijven werkt hij vaak tegen je, omdat hij je uit een positie zet op basis van beweging in plaats van feiten.
Wat als ik mijn verkoopcriterium niet vooraf heb vastgelegd?
Doe het dan alsnog, voor je huidige posities, en doe het op een rustige dag. Schrijf per positie op waarom je hem hebt en wat er zou moeten veranderen om hem te verkopen. Merk je dat je bij een positie geen antwoord hebt, dan is dat op zich al informatie.
Is winst nemen dan altijd fout?
Nee. Herbalanceren omdat één positie zo groot is geworden dat hij je hele portefeuille bepaalt is een prima reden. Verkopen omdat een getal er rond uitziet is dat niet. Het verschil is of je een risico verkleint of een gevoel bevredigt.