Diesel schaars, prijzen op record tot in 2027

Aan de pomp merk je het als eerste, en op de snelweg zie je het rijden: diesel is de brandstof van vrachtwagens, machines en de halve industrie. Juist die brandstof wordt nu wereldwijd schaars. De prijs is doorgebroken naar meer dan 6 dollar per gallon, een record. En het tekort is volgens de berichten niet zomaar voorbij.

Signalen wijzen erop dat de krapte kan aanhouden tot in 2027. De oorzaken liggen deels buiten de markt om: oorlogen rond Iran en Oekraïne verstoren de aanvoer, en storingen bij raffinaderijen houden de voorraden laag. Kortom, er is te weinig diesel en te veel vraag.

Waarom is diesel plots zo duur?

Diesel wordt gemaakt door ruwe olie te bewerken in een raffinaderij. Het verschil tussen wat een raffinaderij voor die olie betaalt en wat ze voor de brandstof krijgt, heet de raffinagemarge. In vaktaal heet dat de crack spread. Dat is simpel gezegd de winst per vat die overblijft na de bewerking.

Wat nu opvalt: de dieselprijs beweegt niet netjes mee met de olieprijs. Er is een tekort aan verwerkte brandstof, niet per se aan ruwe olie. Zolang de voorraden krap blijven, kan diesel duur blijven, ook als de olieprijs zelf afkoelt. Dat is precies wat de marge oprekt.

De signalen komen uit de opslagmarkt. Als handelaren bereid zijn fors te betalen voor diesel die nú beschikbaar is in plaats van later, dan is dat een teken van acute schaarste. Die spanning wijst op krapte die niet in een paar weken verdwijnt.

Wat betekent dit voor olie- en raffinagebedrijven?

Voor bedrijven die olie omzetten in brandstof is een hoge raffinagemarge goed nieuws. Als de dieselprijs stijgt terwijl de kosten van ruwe olie achterblijven, wordt de winst per vat groter. Grote geïntegreerde oliebedrijven hebben zulke raffinage-activiteiten in huis.

Dat is belangrijk om te begrijpen. Een dalende olieprijs klinkt slecht voor een oliebedrijf, maar de raffinagepoot kan juist profiteren van dure diesel. Het ene deel van het bedrijf voelt lagere olieprijzen, het andere deel vangt dat deels op met bredere marges. Zo werkt de spreiding binnen zo'n concern.

Belangrijk voorbehoud: hoe groot dat effect precies uitpakt, hangt af van de cijfers die elk bedrijf zelf rapporteert. Marges kunnen net zo snel weer krimpen als de voorraden aanvullen. Zeker is dat niet. Een aanhoudend tekort maakt het scenario alleen wel waarschijnlijker.

Wat merk jij ervan als belegger en als consument?

Dure diesel raakt breder dan de pomp. Bijna alles wat je koopt is ergens over de weg vervoerd. Duurdere brandstof sijpelt zo door in transportkosten en uiteindelijk in prijzen in de winkel. Dat voedt de inflatie.

De Amerikaanse consumentenprijsindex, de graadmeter voor inflatie, stond in augustus op 334,1 tegen 332,8 een maand eerder. De prijzen stijgen dus nog steeds. Aanhoudend dure diesel maakt het voor centrale banken lastiger om de rente verder te verlagen.

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel, een wagenpark verbruikt 20.000 gallon diesel per jaar. Elke dollar dat diesel duurder wordt, kost dat wagenpark dan 20.000 dollar extra per jaar. Die kosten belanden vroeg of laat bij de klant.

De les

Een tekort is niet alleen een probleem, het is ook een verschuiving in wie er verdient en wie er betaalt. Als diesel schaars blijft, dragen consumenten en transportbedrijven de lasten, terwijl raffineurs de ruimte in hun marges zien groeien.

Voor jou als belegger zit de kern hierin: kijk niet alleen naar de olieprijs als je een oliebedrijf beoordeelt. De marge tussen ruwe olie en eindproduct vertelt soms een heel ander verhaal. Een fors tekort kan een dalende olieprijs deels compenseren.

En wees nuchter over de tijdlijn. De berichten zien de krapte aanhouden tot in 2027, maar dat is een verwachting, geen garantie. Cijfers in, ruis eruit.