De vijf kostenposten van beleggen, en welke je zelf in de hand hebt

Vraag een belegger wat zijn portefeuille per jaar kost en je krijgt meestal één getal terug: de lopende kosten van zijn fonds.

Dat getal klopt, en het is zelden meer dan een derde van het echte antwoord. Er zijn er namelijk vijf, en vier ervan komen nooit als bedrag voorbij.

1. De lopende kosten

Dit is de bekende, de TER. De vergoeding die de fondsbeheerder inhoudt voor beheer, administratie en bewaring. Bij de grote wereldwijde trackers ligt die rond 0,19 tot 0,22 procent per jaar.

Je ziet hem nooit afgeschreven, want hij wordt dagelijks uit de koers van het fonds gehaald. Op 50.000 euro is dat ongeveer 95 euro per jaar.

Dit is ook meteen de enige kostenpost die netjes op elke vergelijkingssite staat. En precies daarom denken de meeste mensen dat het hier ophoudt.

2. De dividendlekkage

De grootste onzichtbare post. Als een Amerikaans bedrijf dividend uitkeert aan een Iers fonds, houdt de Amerikaanse fiscus daar 15 procent op in. Het fonds kan dat niet terugvragen en jij ook niet, want jij bent geen eigenaar van dat aandeel.

Bij VWRL komt dat neer op 0,30 procent per jaar, bij IWDA op 0,24 procent. Allebei dus méér dan de lopende kosten waarop je hebt geselecteerd. In dit stuk staat de som waarmee je het voor je eigen fonds uitrekent.

Op 50.000 euro is 0,30 procent 150 euro per jaar. En let op: dit geldt net zo goed voor een herbeleggende ETF, want de inhouding gebeurt binnen het fonds voordat er iets herbelegd wordt.

3. De transactiekosten

Wat je betaalt per order. Bij DEGIRO kost een AEX-aandeel 2 euro plus 1 euro handlingtarief, en een Amerikaans aandeel 1 euro plus 1 euro handling. Voor ETF's uit de kernselectie is het 1 euro per transactie.

Klinkt verwaarloosbaar, en dat is het ook, tenzij je klein en vaak inlegt. Leg je maandelijks 100 euro in tegen 1 euro per order, dan is dat 12 euro op 1.200 euro inleg. Eén procent, alleen al aan transactiekosten, in het eerste jaar. Wie per kwartaal 300 euro inlegt in plaats van maandelijks 100, betaalt daar een derde van.

Daar komt nog een klein bedrag bij voor aansluitingskosten: maximaal 2,50 euro per beurs per kalenderjaar.

4. De valutakosten

De post die het vaakst over het hoofd wordt gezien. Koop je een Amerikaans aandeel, dan moeten je euro's eerst dollars worden. Bij DEGIRO gebeurt dat automatisch tegen 0,25 procent van het transactiebedrag.

Op een aankoop van 10.000 euro is dat 25 euro. Bij verkoop nog eens 25 euro. Vijftig euro heen en terug, en dat staat niet bij de transactiekosten maar verdwijnt in de wisselkoers.

Hier zitten grote verschillen tussen brokers. MEXEM rekent ongeveer 0,005 procent en Trade Republic een vaste euro per wissel. Op een portefeuille waar je regelmatig in dollars handelt, is dat het verschil tussen een paar euro en een paar honderd euro per jaar.

5. De spread

Het verschil tussen de prijs waarvoor je op dit moment kunt kopen en die waarvoor je kunt verkopen. Koop je en verkoop je meteen weer, dan ben je dat verschil kwijt, ook al is de koers geen millimeter bewogen.

Bij de grote wereldwijde trackers is die spread klein, omdat er de hele dag door in gehandeld wordt. Bij kleinere of exotische fondsen loopt hij op, en buiten de openingstijden van de onderliggende markt vaak nog verder. Je ziet hem live in je orderboek: dat zijn de twee prijzen naast elkaar.

Handel daarom bij voorkeur wanneer de onderliggende beurs open is, en gebruik een limietorder. Dat is gratis en het scheelt direct geld.

Alles bij elkaar op 50.000 euro

Neem een portefeuille van 50.000 euro in een wereldwijde tracker, met twaalf keer per jaar een kleine bijstorting.

Je dacht 95 euro te betalen. Het is 262 euro, oftewel 0,52 procent in plaats van 0,19. En dan hebben we de spread en eventuele valutakosten nog niet eens meegerekend.

Dat is nog altijd goedkoop vergeleken met een vermogensbeheerder, die vaak 1 tot 1,5 procent rekent. Maar het is bijna drie keer het getal waarmee je rekende.

Welke kun je zelf beïnvloeden?

Niet allemaal, en dat is belangrijk om te weten, want het bepaalt waar je je moeite in stopt.

De lopende kosten kies je bij aankoop en daarna liggen ze vast. De dividendlekkage hangt aan de structuur van het fonds. Houd je de aandelen zelf, dan mag je de ingehouden belasting verrekenen met je box 3-belasting, en daar heb je het W-8BEN-formulier voor nodig.

De andere drie heb je wel gewoon in de hand. Minder vaak inleggen scheelt transactiekosten. Een broker met lage valutakosten scheelt honderden euro's als je in dollars handelt. En een limietorder op een rustig moment scheelt spread.

De les

Kosten zijn het saaiste onderwerp in beleggen en tegelijk het enige waar je zekerheid over hebt. Wat je portefeuille volgend jaar opbrengt weet niemand. Wat hij volgend jaar kost, staat nu al vast.

Het verraderlijke is dat vier van de vijf posten onzichtbaar zijn. Ze worden niet afgeschreven, ze staan op geen nota, ze zitten verwerkt in een koers of in een wisselkoers. Daardoor voelt beleggen goedkoper dan het is, en dat gevoel kost je over twintig jaar een bedrag waar je van schrikt.

Eén keer per jaar alles optellen kost een half uur. Daarna weet je wat je betaalt, en pas dan kun je de enige vraag stellen die er echt toe doet: wat krijg ik daarvoor terug?

Cijfers in, ruis eruit.