Banken en verzekeraars: de rente draait weer omhoog

Twee jaar lang ging het gesprek over renteverlagingen. Hoeveel er nog kwamen, hoe snel, en wat dat met de spaarrente zou doen. Sinds vanochtend is dat gesprek voorbij.

De Europese Centrale Bank verhoogde op 10 september alle drie haar beleidsrentes met 25 basispunten. Met ingang van vandaag staat de depositorente op 2,50 procent, de herfinancieringsrente op 2,65 procent en de marginale beleningsrente op 2,90 procent. Vanavond volgt naar verwachting de Fed met een verhoging naar 3,75 tot 4,00 procent, de eerste onder voorzitter Kevin Warsh en de eerste in de Verenigde Staten sinds 2023.

Voor wie bankaandelen heeft, is dat op het eerste gezicht goed nieuws. Op het tweede gezicht is het ingewikkelder.

Waarom verhoogt de ECB terwijl de economie niet oververhit is?

Niet vanwege groei, maar vanwege energie. De inflatie in de eurozone liep in augustus op naar 3,3 procent, ruim boven de doelstelling van 2 procent, en energie werd 14,3 procent duurder. De ECB wijst in haar toelichting op de aanhoudende prijsdruk uit het conflict in het Midden-Oosten en schrijft dat de inflatie geruime tijd boven de doelstelling zal blijven.

Let op de middelste kolom. De kerninflatie voor 2027 staat hoger dan die voor 2026, en dat cijfer is naar boven bijgesteld ten opzichte van juni. Dat is het cijfer waarop de ECB de komende maanden beoordeeld wordt, want kerninflatie zegt iets over prijsdruk die niet vanzelf wegebt als de olieprijs daalt. Economen die Reuters peilde, verwachten in grote meerderheid dat de depositorente dit jaar op 2,50 procent eindigt en tot midden 2027 op dat niveau blijft.

Wat doet dat met de winst van een bank?

Een bank verdient aan het verschil tussen wat ze op leningen ontvangt en wat ze op spaargeld betaalt. Loopt de rente op, dan gaat de kant van de leningen doorgaans sneller mee dan de kant van het spaargeld. Dat verschil heet de rentemarge, en dat is de motor onder de resultaten die je dit jaar hebt gezien.

ING boekte in de eerste helft van 2026 een nettowinst van 3,5 miljard euro, zestien procent meer dan een jaar eerder. KBC kwam in het tweede kwartaal uit op 1.152 miljoen euro tegen 1.020 miljoen een jaar eerder, en over het halfjaar op 1.709 miljoen, negen procent meer. Het rendement op tastbaar eigen vermogen bij KBC bedroeg 18 procent, en de bank verhoogde haar verwachting voor heel 2026 naar een totale opbrengstengroei van minstens 9,9 procent bij 6,725 miljard euro rente-inkomsten.

En toch zit in diezelfde cijfers het addertje. ABN AMRO verhoogde zijn verwachting voor de commerciële rente-inkomsten over 2026 van ongeveer 6,4 naar 6,8 miljard euro, maar de rentemarge zelf zakte in hetzelfde kwartaal naar 1,21 procent, vanaf 1,28 procent het kwartaal ervoor.

Meer rente-inkomsten met een dalende marge betekent dat de groei uit volume komt, niet uit prijs. Dat is een wezenlijk verschil. Volume kun je kopen door scherper te offreren, marge moet je verdienen. En de spaarder is de afgelopen jaren mondiger geworden: de winsten van de grootbanken liepen op terwijl de spaarrentes achterbleven, en dat is precies het soort scheefheid dat vroeg of laat wordt rechtgetrokken.

Hoeveel zit er al in de koers?

Koersen in euro op 16 september 2026. Dit is het eerlijke antwoord: een heleboel. Zes financiële namen uit de AEX en de Bel20, alle zes tussen de 21 en 69 procent hoger over twaalf maanden, en alle zes vlak bij hun hoogste koers van het jaar. Wie vandaag instapt, koopt niet de verwachting dat de rente omhoog gaat. Die verwachting is uitgekomen en verwerkt.

Waar moet je nu op letten?

Op drie dingen, en geen daarvan is de beleidsrente zelf.

Ten eerste de spaarrente. Zolang banken de verhoging niet volledig doorgeven aan spaarders, blijft de marge hoog. Neemt de concurrentie om spaargeld toe, dan zie je dat als eerste terug in de rentemarge en pas een kwartaal later in de winst.

Ten tweede de kredietverliezen. Een hogere rente maakt leningen duurder voor bedrijven en huizenkopers. ABN AMRO rekent voor Nederland op 0,9 procent economische groei dit jaar en 1,1 procent volgend jaar. Dat is geen recessie, maar het is ook geen ruimte om tegenvallers op te vangen. De post voorzieningen is het cijfer dat bij banken het snelst van vriend in vijand verandert.

Ten derde wat er met de winst gebeurt. KBC keert in november een interim-dividend van 1 euro per aandeel uit. Bij de Nederlandse banken loopt een belangrijk deel van de uitkering via inkoop van eigen aandelen. Voor jou als belegger maakt dat uit: dividend krijg je op je rekening en wordt belast, inkoop verhoogt je aandeel in het bedrijf zonder dat er iets binnenkomt.

En verzekeraars zijn geen banken. NN Group, Ageas en Aegon profiteren ook van een hogere rente, maar via een andere route: hun langlopende verplichtingen worden bij een hogere rente lager gewaardeerd en nieuw belegd geld levert meer op. Dat werkt trager door en is minder gevoelig voor de spaarconcurrentie.

De les

De renteverhoging van vandaag is het einde van een verhaal, niet het begin. Beleggers liepen anderhalf jaar vooruit op sterkere bankwinsten, en die winsten zijn er gekomen: ING plus zestien procent, KBC met achttien procent rendement op eigen vermogen, ABN AMRO met een hogere verwachting voor zijn rente-inkomsten. Dat is allemaal waar, en het staat allemaal in de koers.

Wat er nog niet in staat, is wat er gebeurt als de marge verder afkalft omdat spaarders hun deel opeisen, of als de kredietverliezen oplopen bij één procent economische groei. Dat zijn de twee cijfers waar je de komende kwartalen naar kijkt, en allebei staan ze niet in het persbericht maar in de toelichting eronder.

Een bankaandeel kopen omdat de rente stijgt, is beleggen op nieuws van gisteren. Een bankaandeel houden omdat het bedrijf bij deze rente structureel meer verdient dan het uitkeert, is iets anders. Zorg dat je weet welke van de twee je doet.

Cijfers in, ruis eruit.