Halfgeleiders: de machines zijn uitverkocht, de koersen niet

Een fabriek die zijn capaciteit met dertig procent uitbreidt, doet dat niet omdat het even goed gaat. Dat doet hij omdat klanten in de rij staan en hij nee moet verkopen. ASML kondigde precies dat aan: de capaciteit voor low-NA EUV gaat in 2027 met ongeveer dertig procent omhoog, vanaf zo'n 65 machines dit jaar, en voor DUV-immersie geldt hetzelfde.

Ondertussen staat het aandeel op 1.399 euro, terwijl het dit jaar nog 1.741 euro aantikte. Dat is twintig procent onder de top. Besi staat zelfs vijfenveertig procent onder zijn hoogste koers, terwijl het orderboek in het tweede kwartaal met 128,8 procent groeide.

Die twee dingen kunnen niet allebei waar zijn. Of de cijfers gaan de koers achterna, of de koers weet iets wat nog niet in de cijfers zit.

Hoe groot is het gat tussen de cijfers en de koers?

Eerst de feiten, want daar begint het. ASML boekte in het tweede kwartaal 9,3 miljard euro omzet en 2,9 miljard euro nettowinst, bij een brutomarge van 54,0 procent. Belangrijker dan het kwartaal zelf was wat het bedrijf daarna zei: de verwachting voor heel 2026 ging van 36 tot 40 miljard euro omhoog naar 43 tot 45 miljard euro, en de marge van 51 tot 53 procent naar 54 tot 56 procent.

Zo'n verhoging is geen afronding. Dat is zeven miljard euro extra omzet die er een half jaar eerder nog niet stond ingepland, en die vrijwel volledig uit investeringen in AI-capaciteit komt.

Bij Besi is het beeld nog scherper. Het orderboek liep in het eerste kwartaal op naar 269,7 miljoen euro, meer dan een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder, en in het tweede kwartaal naar 292,9 miljoen euro. Zestig procent van de systeemorders in de eerste helft van het jaar kwam uit AI-toepassingen. De techniek waar dat op draait, hybride bonding, groeide van ongeveer 36 miljoen euro omzet in 2023 naar een verwacht niveau rond 476 miljoen euro dit jaar, verspreid over twintig klanten.

Koersen in euro op 16 september 2026. Kijk naar die laatste kolom en naar de kolom ervoor tegelijk. Alle vier deze fondsen staan flink hoger dan een jaar geleden, en alle vier staan ze ver onder hun eigen top. Dat is geen dalende sector. Dat is een sector die halverwege het jaar een klap heeft gekregen.

Waar komt die klap vandaan?

Niet uit de resultaten. De klap kwam uit een discussie over hoe hard de AI-uitrol nog door mag gaan. Toen topmannen uit de AI-sector zelf opriepen om de ontwikkeling van de zwaarste modellen af te remmen vanwege veiligheidsrisico's, gingen de chipaandelen in één dag tot meer dan vijf procent onderuit. Morgan Stanley verlaagde in dezelfde periode zijn koersdoel voor ASML van 1.930 naar 1.700 euro en dat voor Besi van 260 naar 220 euro.

Dit is het echte risico van deze sector, en het staat niet in de kwartaalcijfers. De vraag naar chipmachines komt van een handvol klanten die samen honderden miljarden investeren op basis van een verwachting over 2028 en later. Wordt die verwachting bijgesteld, dan bewegen de orders van 2027 mee. Dat is iets anders dan een zwak kwartaal, en daarom reageert de koers er zoveel heftiger op.

Tegelijk zit er in die redenering een aanname die je moet durven benoemen: de bestellingen die vandaag binnenkomen zijn al besteld. De uitbreiding van de capaciteit voor 2027 is een reactie op orders die er liggen, niet op orders waarop gehoopt wordt. Tussen bestelling en levering zit bij deze machines meer dan een jaar.

Wat betekent dit voor jou als je hier al in zit?

Voor wie deze aandelen al langer heeft, is de vraag niet of AI een hype is. De vraag is of je positie nog past bij wat je ervan verwacht. Na een jaar waarin ASML met negentig procent steeg, is het gewicht van dat ene fonds in een portefeuille vaak ongemerkt verdubbeld.

Concentratie sluipt erin zonder dat je iets koopt. Wie een jaar geleden tien procent in chips had en verder niets deed, zit er nu al snel op vijftien tot achttien procent. Dat is geen fout, maar het is wel een keuze die je niet bewust hebt gemaakt.

Voor wie er nog niet in zit, geldt iets anders. De sector is cyclisch en wordt duur geprijsd op momenten dat het goed gaat. De koersen van vandaag liggen tussen die twee uitersten in: fors gestegen over een jaar, fors gedaald vanaf de top. Dat is precies het soort moment waarop een vaste maandelijkse inleg meer doet dan een gok op één dag.

En let op bij Melexis. De Belgische chipper maakt sensoren voor de auto-industrie en niet voor datacenters. Het aandeel staat vlak over twaalf maanden, tegenover forse stijgingen bij de Nederlandse namen. Wie denkt via Melexis mee te liften op AI, koopt in werkelijkheid de autoconjunctuur. Dat kan een prima positie zijn, maar het is een andere positie.

De les

De halfgeleidersector laat zien hoe ver een koers en een orderboek uit elkaar kunnen lopen. ASML verhoogde zijn jaarverwachting met zeven miljard euro en breidt zijn capaciteit uit, Besi zag zijn orders meer dan verdubbelen, en toch staan beide fondsen tientallen procenten onder hun top. De markt handelt hier niet op wat er nu verkocht wordt, maar op wat er in 2028 nog besteld gaat worden.

Dat maakt deze aandelen niet slecht en niet goed. Het maakt ze beweeglijk. En beweeglijkheid is alleen een probleem als je positie te groot is of je horizon te kort. Wie hier met een deel van zijn portefeuille in zit en een paar jaar de tijd heeft, koopt de bedrijven die de machines leveren waar de hele sector op wacht.

Kijk dus niet naar de koers van vandaag, maar naar het gewicht in je eigen portefeuille. Dat is het enige cijfer in dit verhaal waar je zelf iets aan kunt veranderen.

Cijfers in, ruis eruit.